Apa Itu Lejar (Ledger)?

Maksud lejar dalam perakaunan

Lejar (juga dieja lejer) ialah rekod kekal yang menyusun semua transaksi mengikut akaun, bukan mengikut tarikh. Transaksi dicatat dahulu dalam jurnal, kemudian dipindahkan ke akaun berkaitan dalam lejar. Proses pemindahan ini dikenali sebagai pos (posting). Setiap catatan lejar mengandungi tarikh, rujukan, keterangan dan jumlah debit atau kredit. Lejar menjadi tulang belakang sistem perakaunan catatan bergu, kerana setiap debit diimbangi dengan kredit yang sama nilai.

Maksud baki lejar (ledger balance)

Baki lejar atau ledger balance ialah jumlah baki sesuatu akaun selepas semua debit dan kredit dikira. Ia menunjukkan kedudukan terkini akaun pada satu-satu masa. Dalam konteks akaun bank, baki lejar berbeza dengan baki tersedia:

Sebagai contoh, baki lejar RM5,000 mungkin hanya mempunyai baki tersedia RM4,200 jika cek RM800 belum dijelaskan oleh bank.

Jenis lejar akaun

Perniagaan menggunakan tiga jenis lejar utama untuk menyusun rekod kewangan. Setiap satu menyimpan kategori akaun yang berbeza:

1. Lejar am. Lejar utama yang merekod semua akaun perniagaan, termasuk aset, liabiliti, ekuiti, hasil dan belanja. Ia menjadi sumber imbangan duga dan penyata kewangan.
2. Lejar jualan. Lejar subsidiari yang menyimpan butiran setiap penghutang (pelanggan yang berhutang). Ia menjejak jumlah accounts receivable daripada jualan kredit.
3. Lejar belian. Lejar subsidiari yang menyimpan butiran setiap pemiutang (pembekal). Ia menjejak jumlah accounts payable untuk belian kredit.

Lejar jualan dan lejar belian menyokong lejar am dengan butiran terperinci setiap akaun individu.

Cara merekod transaksi dalam lejar

Setiap transaksi melalui dua peringkat sebelum masuk ke lejar. Pertama, transaksi dicatat dalam jurnal mengikut tarikh. Kedua, catatan jurnal dipos ke akaun berkaitan dalam lejar. Sebagai contoh, jualan tunai RM300 dicatat sebagai debit akaun tunai dan kredit akaun jualan. Baki setiap akaun dikira pada hujung tempoh untuk memastikan jumlah debit menyamai jumlah kredit. Rekod ini perlu disimpan selama 7 tahun mengikut Seksyen 82 Akta Cukai Pendapatan 1967 untuk tujuan audit Lembaga Hasil Dalam Negeri (LHDN).

Format lejar (akaun T)

Setiap akaun dalam lejar mengikut format "akaun T", dinamakan begitu kerana bentuknya menyerupai huruf T. Sisi kiri merekod debit, sisi kanan merekod kredit. Contoh akaun tunai selepas jualan tunai RM300 dan bayaran sewa RM200:

Baki dibawa ke hadapan (baki h/b) ialah RM100, iaitu kedudukan akaun tunai hujung bulan. Baki setiap akaun lejar kemudian dikumpul dalam imbangan duga (trial balance) untuk memastikan jumlah debit menyamai jumlah kredit sebelum penyata kewangan disediakan.

Beza lejar dan jurnal

Lejar dan jurnal ialah dua rekod asas dalam perakaunan, tetapi peranannya berbeza. Jadual berikut menjelaskan perbezaannya:

Transaksi dicatat dahulu dalam jurnal, kemudian dipindah ke lejar mengikut akaun berkaitan.

Kepentingan lejar dalam perniagaan

Lejar memberi gambaran menyeluruh kedudukan kewangan syarikat. Ia menyokong penyediaan penyata kewangan, pemantauan aliran tunai dan pemfailan cukai. Lejar yang teratur juga memudahkan audit dan pematuhan kepada keperluan Suruhanjaya Syarikat Malaysia (SSM). Bagi peniaga kecil, lejar bermula daripada rekod harian yang ringkas, seperti contoh resit bayaran dan invois yang dikeluarkan kepada pelanggan. Setiap dokumen ini menjadi sumber catatan dalam lejar. Sistem resit online memudahkan kerja ini kerana setiap transaksi direkod secara automatik dan tersusun.

Kesimpulan

Ledger atau lejar akaun ialah tunjang sistem perakaunan yang mengumpul semua transaksi mengikut akaun. Faham maksud baki lejar (ledger balance) dan jenis lejar (lejar am, lejar jualan, lejar belian) membantu peniaga menyimpan rekod yang kemas. Mula dengan dokumen sumber yang tersusun, seperti resit dan invois, supaya catatan lejar anda sentiasa tepat.